သတင်းစာစဉ် – မေလ ၂၀၂၆

Zeigarnik Effect – မပြီးပြတ်သေးသော အလုပ်များကို ဦးနှောက်က ဘာကြောင့် စွဲမြဲမှတ်မိနေသလဲ? ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွေက စိတ်ပညာရှင် Bluma Zeigarnik က စားသောက်ဆိုင်က စားပွဲထိုးတွေဟာ အော်ဒါမချရသေးတဲ့ စားပွဲတွေကိုပဲ အလွတ်ရနေပြီး၊ ပိုက်ဆံရှင်းပြီးသား စားပွဲတွေကိုတော့ ချက်ချင်းမေ့သွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရာကနေ ဒီ Zeigarnik Effect ဆိုတဲ့ အယူအဆ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဦးနှောက်က မပြီးပြတ်သေးတာတွေကို အပင်ပန်းခံပြီး Background မှာ Run နေသလဲ?  မပြီးသေးတဲ့အရာကို အန္တရာယ်လို့ သတ်မှတ်တဲ့ ရှင်သန်မှုဗီဇကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တင်းမာမှုကို လျှော့ချပြီး မျှခြေပြန်ရှာလိုတဲ့ သဘာဝကြောင့်လည်းကောင်း မပြီးဆုံးသေးတဲ့ အတိတ်က နာကျင်မှုတွေ၊ ပြောလက်စ စကားတွေ ဒါမှမဟုတ် ဖြတ်လက်စ ဆက်ဆံရေး (Unfinished […]

သတင်းစာစဉ် – မေလ ၂၀၂၆ Read More »

ဘဝရဲ့ အိမ်စာ   

By Laynu Aye Ceri’s Sanctuary မနက်ခင်းတစ်ခုရဲ့အစမှာ ကြည်ကြည်လင်လင်နဲ့နိုးထလာရတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို ခံစားဖူးလား။ နေထွက်ခါစ မနက်ခင်းလေးတစ်ခုမှာ အိပ်ခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ဖြာကျနေတဲ့ အလင်းရောင်က ခန်းစီးအဖြူစလေးအပေါ် ကျနေတယ် လေလေးတဖြူးဖြူးတိုက်နေတာကြောင့် ခန်းစီး​လေးဟာ လူးကာလွင့်ကာနဲ့ မြင်ရတဲ့သူမှာ အနုပညာတစ်ခုကို ခံစားနေရသလို ဖြစ်နေတယ်  ဒီမြင်ကွင်းကို ကြည့်ရင်း လေနုအေးရဲ့ထိတွေ့မှုကို အသေအချာလေးခံစားနေတဲ့ လူတစ်ယောက်က ပြတင်းပေါက်နားက ထိုင်ခုံလေးမှာ ကော်ဖီတစ်ခွက်ကို ဇိမ်ခံသောက်ရင်း ထိုင်နေတယ် ချက်ချင်းဆိုသလိုပဲ လွင့်နေတဲ့ခန်းစီးစလေးကိုကြည့်ရင်း သူအတွေးတစ်ချက်ဝင်လာတယ် ‘ငါ ဒီမြင်ကွင်းကို ရေးဦးမှပဲ’ ‘“တကယ်က ဒီအတွေးက ကျွန်တော့်အတွေးပါပဲ  ခန်းစီးစလေးက အဖြူရောင်လေးကိုမှ ဇာကွက်လေးတွေနဲ့ဆိုတော့ သူ့ဆီနေရောင်ခြည်ဖြာအကျမှာ ပေါ်လာတဲ့အရိပ်ကွက်လေးတွေက ဘယ်လောက်လှလိုက်လဲ မြင်ယောင်ကြည့်ပေါ့ဗျာ  ကျွန်တော်က ပန်းချီဆရာဗျ၊ ကျွန်တော့်အနားမှာ ဖြစ်ပျက်သွားသမျှအရာတွေ မြင်ကွင်းတွေကို ချက်ချင်းဆိုသလို

ဘဝရဲ့ အိမ်စာ    Read More »

ဆူးများရဲ့ဒိုင်ယာရီ

စာရေးသူ – Amara J စာရေးသူ၏ အမှာစာ ကျွန်မတို့ အားလုံးဟာ အပြင်ပန်းမှာတော့ ပြုံးရွှင်နေကြပေမဲ့ ရင်ထဲမှာတော့ တစ်ယောက်တစ်မျိုးစီသော ဆူးတွေကို သိမ်းဆည်းထားတတ်ကြပါတယ်။ တချို့ကလည်း အဲ့ဒီဆူးတွေနဲ့ သူတစ်ပါးကို ထိုးနှက်တယ်၊ တချို့ကလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ထိုးနှက်ရင်း နာကျင်မှုကို ခံစားကြရပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက ကျွန်မတို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အမြဲ မြင်တွေ့နေရတတ်တဲ့ မိသားစု ဇာတ်လမ်းတွေ၊ လူသားတွေရဲ့ အတွင်းစိတ် ပဋိပက္ခတွေကို အခြေခံပြီး ပုံဖော်ထားတာပါ။ တစ်ခါတရံမှာ ဆိုးပါတယ်ဆိုတဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ နောက်ကွယ်မှာလည်း အခက်ခဲဆုံး အတိတ်တွေ ရှိနေတတ်သလို၊ အကောင်းဆုံးဆိုတဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရင်ထဲမှာလည်း သည်းမခံနိုင်လောက်တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ထဲက “သဉ္ဇာ” ဆိုတဲ့ မိန်းကလေးဟာ ကျွန်မတို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေ့တိုင်းတွေ့နေရတဲ့

ဆူးများရဲ့ဒိုင်ယာရီ Read More »

လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ရဲ့ ညနေခင်း

ညနေခင်းရဲ့ နေရောင်ဖျော့ဖျော့က ဆိုင်အပြင်ဘက် ကို မှိန်ပျပျကျရောက်နေတယ်။လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထဲမှာတော့ ပုံမှန်အတိုင်းပန်းကန်ချင်း ရိုက်ခတ်သံ၊ လူတွေရဲ့ ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်သံနဲ့ အော်ဟစ်မှာယူနေတဲ့ အသံတွေက ဆူညံပွက်လောရိုက်လို့။ စားပွဲပေါ်က လက်ဖက်ရည်ခွက်ထဲက အငွေ့တွေကတော့ တဖြည်းဖြည်း ငြိမ်သက်သွားပြီး အအေးဓာတ်က ခွက်နှုတ်ခမ်းဆီ ကူးစက်နေပြီ။ ဒီလို ဆူညံမှုတွေကြားထဲမှာမှ… ကျွန်တော် သတိပြုမိတဲ့ တိတ်ဆိတ်မှု တစ်မျိုး ရှိနေတယ်။ အဲဒါက ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ကလာတဲ့ တိတ်ဆိတ်မှုမျိုးမဟုတ်ဘဲ ကျွန်တော့်ရှေ့မှာ ထိုင်နေတဲ့ သူငယ်ချင်းဆီက ထွက်ပေါ်နေတဲ့ တိတ်ဆိတ်မှုပါ။ သူဟာ ခဏအကြာကအထိ အားပါးတရ ရယ်မောနေခဲ့သူပါ။ ဒါပေမဲ့ ရုတ်တရက်ဆိုသလို သူ ငြိမ်ကျသွားတယ်။ ပြီးတော့ လေသံတိုးတိုးနဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုကို မေးပြီး ငြိမ်သက်မူကို ပစ်ခွဲလိုက်တယ်။ “Trauma ဆိုတာကလေ… တကယ်ရော သက်သာနိုင်ပါ့မလား?” မေးခွန်းက

လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ရဲ့ ညနေခင်း Read More »

ရေခဲသေတ္တာထဲက မိန်းကလေး

စာရေးသူ – Summer နွေး ရေခဲသေတ္တာထဲမှာနေလာတာ နွေးဘဝ တသက်တာပဲ။ အေးစက်တယ် မှောင်မဲတယ် လူမမြင်ကွယ်ရာ အအေးခန်းတခုထဲမှာပေါ့။နွေးကိုယ်တိုင်လဲ နာမည်က နွေးဆိုပေမယ့် မနွေးထွေးနေဘူး။ အေးစက်စက်ပဲ.. ငယ်ငယ်ထဲက အေးစက်စက်ပဲ ကြုံလာခဲ့တော့ ဒါကိုပဲ သင်ယူလာခဲ့တာလေ။ နွေး ဘယ်လို နွေးထွေးရမယ်ဆိုတာကို မသိဘူး။ လူတွေအမြင်မှာ နွေးဟာ အစစအရာရာ အဆင်ပြေနေတယ် ပျော်နေတဲ့ပုံပေါက်တယ် စိတ်ညစ်တယ်ဆိုတာကို မသိဘူးလို့ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် နွေး ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ နေတာကိုတော့ ဘယ်သူမှမသိကြဘူး။ နွေးရဲ့ အိမ်ဟာ ရေခဲသေတ္တာကြီးလိုပဲ အေးစက်တယ်။ အဖေဟာ သမီးမိန်းကလေးတွေရဲ့ အချစ်ဦးလို့ ပြောကြပေမယ့် နွေးအတွက်တော့ အဖေဟာ ရေခဲသေတ္တာပဲ။ သမီးအပေါ်မှာ အေးစက်တယ် မာကျောတယ် ဝေးကွာနေတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်တွေပဲ ပေးခဲ့တယ်။ တရုတ်မိသားစုမှာ သားယောကျာ်းလေးဟာ

ရေခဲသေတ္တာထဲက မိန်းကလေး Read More »

သတင်းစာစဉ် – ဧပြီလ ၂၀၂၆

အမူအကျင့်ဆိုင်ရာ စွဲလမ်းမှုများအကြောင်း နားလည်ခြင်း တစ်ခါတစ်လေ ဖုန်းကို မသုံးချင်ဘဲ သုံးနေမိတာ၊ ဈေးဝယ်ပြီးရင် နောင်တရပေမဲ့ နောက်နေ့ ပြန်ဝယ်မိတာ… ဒါတွေက ကိုယ့်စိတ်အားနည်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဦးနှောက်ရဲ့ ယန္တရားကြောင့်ပါ။ Behavioural Addiction ဆိုတာဘာလဲ?? စွဲလမ်းမှုဆိုတာ ဆေးလိပ်၊ အရက်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး စတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေတင် မဟုတ်ပါဘူး။ Social Media ကို နာရီနဲ့ချီပြီး သတိလက်လွတ်သုံးတာ (Doom-scrolling)၊ ဈေးဝယ်တာ (Shopaholic)၊ အစားအလွန်အကျွံစားတာ (Binge Eating) ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ပဲ ဖိလုပ်နေတာ (Workaholic) စတဲ့ “အပြုအမူ” တွေဟာလည်း အပြုအမူစွဲလမ်းမှု (Behavioral Addiction) တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ထဲက ဟာကွက် (သို့) လိုအပ်ချက်တစ်ခုခုကို ဒါတွေနဲ့

သတင်းစာစဉ် – ဧပြီလ ၂၀၂၆ Read More »

သတင်းစာစဉ် – မတ်လ ၂၀၂၆

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာနောက်ကွယ်က စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ (Somatic Symptoms) ခန္ဓာကိုယ်ဟာ စကားမပြောတတ်ပေမယ့် ခံစားရသမျှ စိတ်ခံစားချက်တွေကို ပုံဖော်ပြတတ်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေမှာ စိတ်က ခံစားနေရတဲ့ နာကျင်မှုတွေကို စကားလုံးနဲ့ ထုတ်မပြနိုင်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ထဲမှာပဲ ဖိနှိပ်ထားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဝေဒနာအနေနဲ့ အချက်ပေးလာတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ “အတွင်းစိတ်” က အကူအညီတောင်းနေတဲ့ အသံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စိတ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာတွေကို Somatic Pain လို့ခေါ်ကြပါတယ်။ Somatic Pain ဆိုတာဘာလဲ?? Somatic Pain ဆိုတာ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် စိတ်ဒဏ်ရာ (Psychological distress) တွေကနေတစ်ဆင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ တကယ်နာကျင်တဲ့ ဝေဒနာတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်တာကို ခေါ်ပါတယ်။ နာကျင်မှုတွေ တကယ်ခံစားနေရပေမယ့်

သတင်းစာစဉ် – မတ်လ ၂၀၂၆ Read More »